سوال مهم در این رابطه این است که

آیا می توان عملکرد مغز را بهبود بخشید؟ آیا پیشگیری از زوال عقل واقعا امکان پذیر است؟

پاسخ این است. بله؛ سلامت مغز می تواند بهینه شود و کاهش خطر زوال شناختی می تواند از طریق اصلاح سبک زندگی صورت پذیرد. سال ۲۰۲۰ پژوهشی توسط یک نهاد غیرانتفاعی به نام USAgainstAlzimer با حمایت مالی شرکت مشاوره سلامت Avalere Health، انجام شد که طی آن یک ورک گروپ با عنوان Risk reduction Work Group (RRWG) تشکیل گردید تا شواهد موجود را در این رابطه بررسی و توصیه هایی جهت مراقبت های اولیه بیماران با ریسک انحطاط شناختی ارائه کند.

RRWG هشت پزشک را با مجموع تخصص ها و تجارب در ارتباط با توسعه و ارزیابی شواهد ، توسعه و اجرای استراتژی های کاهش ریسک و بهبود سلامت مغز برای افراد در معرض خطر کاهش شناختی و ترویج عدالت سلامت به کار گرفت.

در بخش هایی از این کارگروه ها، کارشناسانی با دامنه تخصص های خاص در زمینه های فعالیت بدنی ، تغذیه ، مدیریت دیابت ، مداخله شناختی، انزوای اجتماعی و تنهایی و مدیریت فشار خون بالا، توصیه هایی مبتنی بر شواهد (evidence based) را ارائه دادند

به عنوان اولین قدم ، RRWG  برای ارزیابی شواهد مربوط به کاهش خطر انحطاط شناختی، به بررسی متاآنالیزهای مربوط به ۵ سال اخیر پرداخت.

RRWG  تصمیم گرفت توجه خود را به شش موضوع که دارای قوی ترین شواهد بودند (با ارزیابی قدرت شواهد در بین منابع مورد بررسی) و برای آنها می توانستند راهبردهای عملیاتی ارائه دهند متمرکز کردند؛ شامل: مدیریت ریسک عصبی عروقی ، فعالیت بدنی ، خواب ، تغذیه ، فعالیت اجتماعی و تحریک شناختی.

RRWG تصمیم گرفت درحال حاضر به هایپرلیپیدمی ، افسردگی، آسیب دیدگی سر ، کم شنوایی ، سطح تحصیلات ، سیگار کشیدن ، مصرف الکل یا آلودگی هوا نپردازد.

در ادامه توصیه های RRWG در این شش حوزه به اختصار توضیح داده می شود

توصیه های عملی برای کاهش خطر زوال عقل

 مدیریت خطرات عصبی – عروقی:

برای بزرگسالان (بالای 45 سال) مبتلا به فشار خون بالا یا دیابت نوع 2، پزشکان با کنترل و مدیریت شرایط بیماری فرد طبق دستورالعمل‌ها با داروهای مناسب به کاهش خطر زوال شناختی کمک می کنند. همچنین باید از طریق توصیه و تشویق اصلاح سایر عوامل خطر (یا مداخلات سبک زندگی) مانند فعالیت بدنی، رژیم غذایی و خواب خطر زوال شناختی را کاهش دهند.

فعالیت بدنی

RRWG  تمرکز بیشتر بر کمک به افراد در کاهش سبک زندگی بی تحرک از طریق یک رویکرد تدریجی را توصیه می کند.

این کار می تواند از طریق ترویج فعالیت بدنی با استفاده از رویکرد چند سطحی حمایت کننده ای، شامل استفاده از حمایت افراد، اعضای خانواده، مراقبان و همسایگان انجام شود. همچنین پزشکان باید با ترکیبی از رویکردها برای کمک به بیماران خود برای افزایش فعالیت بدنی خود استفاده کنند. اما ارزیابی سطح و توانایی بیمار برای انجام فعالیت بدنی اولین گام در این فرآیند است.

فعالیت بدنی با شدت متوسط به عنوان فعالیتی تعریف می شود که به 3.0 تا < 6.0 واحد، سوخت و ساز (METs) نیاز دارد. (METs معادل مقدار اکسیژن‌گیری بر حسب میلی‌گرم است، که بر حسب کیلو‌گرم در هر دقیقه اندازه‌گیری می‌شود) مانند راه رفتن تند یا هدفمند (4 تا 6 کیلومتر در ساعت)، تمیز کردن، جارو کشیدن و غیره. سطوح فعالیت «متوسط» یا «شدید» برای هر فرد بسته به سطح آمادگی بدنی متفاوت است، به همین دلیل است که ضربان قلب بالا شاخص خوبی برای فعالیت بهینه است.

RRWG  توصیه های کاربردی زیر را در ارتباط با فعالیت بدنی ارائه می دهد:

  • اگر ارزیابی تکمیل شده، فردی را شناسایی کرد که سطوح توصیه شده فعالیت بدنی را رعایت نمی کند، به افراد کمک کنید تا اهداف کوچکتری را برای شروع انتخاب کنند.
  • هدف نهایی باید رسیدن به 150 دقیقه فعالیت بدنی هوازی با شدت متوسط در هفته (یا 30 دقیقه در بیشتر روزهای هفته) باشد.
  • هنگامی که بیماران به دلیل ناتوانی یا شرایط مزمن سلامتی نمی توانند فعالیت بدنی توصیه شده را انجام دهند، باید تا آنجا که توانایی ها و شرایط آنها اجازه می دهد از نظر بدنی فعال باشند.
  • اهداف باید بر اساس پیشرفت (یا عدم پیشرفت) فرد به روز یا تجدید نظر شوند.
  • مزایای فعالیت بدنی که به بیماران اطلاع داده می شود باید شامل اثرات آن بر سلامت حافظه/مغز باشد.
  • پیشنهاد فعالیت های بدنی که بتواند با خانواده، دوستان یا همسالان انجام شود اغلب موفق تر است.
  • در صورت امکان به منابع محلی/اجتماعی که برنامه های فعالیت بدنی رایگان و کم هزینه را ارائه می دهند مراجعه کنید.
  • در صورت در دسترس بودن، افراد را با یک منبع مرتبط کنید تا پشتیبان او در بین جلسات باشد.
  • اگر فردی در استفاده از دستگاه‌های دیجیتال راحت است، یک دستگاه دیجیتال (مثلاً Apple Watch، Fitbit ) یا هر اپلیکیشن رایگان دیگری را برای ایجاد انگیزه و کمک به نظارت بر فعالیت‌های بدنی خودشان توصیه کنید.
  • برای افرادی که توصیه‌های فعالیت بدنی را رعایت می‌کنند، باید تشویق و قدردانی یا تمجید مداوم برای حفظ آن صورت گیرد.

خواب

مطالعات اپیدمیولوژیک آینده نگر ، افزایش خطر ابتلا به اختلالات شناختی مرتبط با اختلالات خواب (مانند کیفیت پایین خواب، آپنه ، تغییر ریتم شبانه روزی، چرت زدن بیش از حد در روز) را نشان داده است که می تواند منجر به زوال عقل و آلزایمز در افراد مسن شود. به ویژه زنان مسن مبتلا به آپنه، تقریباً دو برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به اختلال شناختی در 5 سال آینده بوده اند.

خواب به عنوان یک روش بالقوه برای پیشگیری از انواع مختلف بیماری های عصب شناختی مورد بررسی قرار می گیرد. بیماری های عصبی، از جمله ADRD، بر اساس پاکسازی پروتئین های پاتولوژیک از طریق سیستم گلیمفاتیک مغز در طول خواب روی می دهند.

پزشکان باید به طور معمول (در صورت امکان، در هر ویزیت) کمیت و کیفیت خواب را در بیماران بالای 45 سال با استفاده از یک ابزار معتبر ارزیابی کنند و اطمینان حاصل کنند که آیا آنها داروهایی برای خواب مصرف می کنند یا خیر.

نمونه ای از ابزار معتبر برای ارزیابی کیفیت خواب:

  • پرسشنامه خواب پیتسبورگ

اگر فردی یک یا چند مورد از موارد زیر را تجربه کند ممکن است دچار اختلال خواب شود:

  • سه بار در هفته به مدت حداقل 3 ماه مشکل در خوابیدن یا به خواب رفتن داشته باشید
  • خروپف مکرر
  • خواب آلودگی مداوم در طول روز
  • کابوس در هنگام خواب
  • دندان قروچه یا بیدار شدن با سردرد یا درد فک

از بیماران در مورد داروهایشان و اینکه آیا تاثیری بر خواب شبانه آنها یا خواب آلودگی در روز داشته است یا خیر، سؤال کنید.

تغییر زمان مصرف داروها را در نظر بگیرید تا تاثیر آنها بر کیفیت خواب را به حداقل برسانید

نکاتی را برای محیط های خواب بهینه گوشزد کنید، مانند:

  • اتاق را تا حد امکان تاریک و ساکت کنید
  • اتاق را سردتر نگه دارید
  • از استفاده از تخت برای کار خودداری کنید
  • در رختخواب پیامک ندهید. رسانه های الکترونیکی را از اتاق خواب دور نگه دارید
  • حداقل یک ساعت قبل از خواب تماشای تلویزیون را متوقف کنید
  • یک تشک راحت و استاندارد بخرید—هر چه سفت تر باشد برای اکثر افراد بهتر است
  • از یک بالش ضد حساسیت استفاده کنید و ملحفه ها را مرتباً بشویید تا گرد و غبار از بین برود

تغذیه

رژیم های غذایی سالم مانند رژیم مدیترانه ای، DASH (رویکردهای رژیم غذایی برای متوقف کردن فشار خون بالا) و به ویژه MIND (ترکیب مدیترانه اب و DASH) با مزایای متعدد ایجاد شده اند: از جمله بهبود عملکرد شناختی و کاهش خطر زوال عقل در جمعیت مسن ؛ عملکرد قلبی عروقی سالم تر از جمله قند خون ، کنترل فشار خون و کاهش سکته مغزی و خطر حمله قلبی و کاهش افسردگی .

غذاهای ناشی از این رژیم ها حاوی اکثر ویتامین ها، مواد معدنی، فیبر و بیواکتیو هستند که برای سلامت مغز و کاهش انحطاط شناختی و افسردگی مفید هستند. برخی از شواهد نشان می دهد که مصرف بیش از حد رژیم غذایی ناسالم با چربی بالا، مواد غذایی فرآوری شده یا با ارزش غذایی کم ممکن است برای سلامت مغز، قلبی عروقی و روانی مضر باشد. پایبندی به الگوهای رژیم غذایی سالم، به ویژه رژیم غذایی MIND ، معادل 7.5 سال در سن مغز است . به همین دلایل ، RRWG تاکید می کند پزشکان کیفیت رژیم غذایی بیماران خود را ارزیابی کنند و رژیم غذایی سالم را برای ایجاد تاب آوری شناختی و جلوگیری از ADRD ترویج کنند تا ضمن بهبود عوامل خطر قابل اصلاح، سلامت مغز تقویت شود.

سوالات مفید برای ارزیابی کیفیت رژیم غذایی عبارتند از:

  • آیا نگران رژیم غذایی خود هستید؟
  • آیا فکر می کنید در رژیم غذایی خود میوه و سبزیجات کافی دریافت می کنید؟ چند وعده در روز وجود دارد؟
  • چند بار در هفته کره، پنیر، گوشت قرمز یا غذاهای سرخ شده می خورید؟ چه مقادیری؟
  • چه تعداد وعده غذایی در روز (یا در هفته) غذای فرآوری شده است؟

همچنین باید بر کاهش مصرف لبنیات پرچرب (مانند کره، پنیر)، گوشت قرمز، غذاهای سرخ شده، و غذاهای فرآوری شده یا شیرینی ها تمرکز شود.

به همان اندازه باید تلاش زیادی برای ایجاد انگیزه در بیماران برای افزایش مصرف نسبی سبزیجات سبز، انواع توت ها، لوبیاها، آجیل های پر فیبر و غلات کامل و گوشت های غیر قرمز مانند ماهی یا مرغ انجام شود.

بررسی انگیزه های زمینه ای و همچنین موانع احتمالی رژیم.

تغییر مهم است و باید برای جلوگیری از “عود” مورد توجه قرار گیرد.

دسترسی به غذاهای سالم باید با بیماران مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

تست هایی از جمله عوامل حیاتی مانند ضربان قلب و فشار خون، آزمایشات مانند دور کمر و مقادیر آزمایشگاهی، به ویژه، پانل چربی و هموگلوبین باید از داده‌های ثبت شده بیمار ردیابی شوند تا اطمینان حاصل شود که افراد وزن سالم خود را حفظ می‌کنند.

اگر برای بیماران خود مکمل تجویز کرده اید، آنها باید مصرف آنها را ادامه دهند. اما شما باید به بیماران خود بگویید که غذاها نسبت به مکمل‌ها مشخصات مواد مغذی و پروبیوتیک بسیار متنوع‌تری دارند و باید در اولویت قرار گیرند.

در صورت نیاز، ناهنجاری های مواد مغذی یا یونی را اصلاح کنید.

کاهش وزن برنامه ریزی نشده یا غیرمنتظره را که اغلب مقدم بر زوال عقل است، کنترل کنید.

بیماران ممکن است از ارجاع به یک متخصص تغذیه سود ببرند، به خصوص اگر نیازهای تغذیه ای بیمار پیچیده باشد.

فعالیت اجتماعی

مطالعات نشان می دهد که ارتباط اجتماعی ضعیف و انزوا اثرات مخربی بر چندین جنبه از سلامت روانی و جسمی دارد. در حالی که انزوای اجتماعی با اختلال در عملکرد شناختی و زوال شناختی و پیشرفت سریع‌تر AD همراه است، ارتباطات اجتماعی مثبت یا حمایت اجتماعی در برابر اثرات فیزیکی و روانی استرس محافظت می کند و خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش می دهد.

ارتباط اجتماعی به حمایت اجتماعی مربوط می شود، یعنی داشتن افرادی که بتوانند در مواقع ضروری کمک و حمایت کنند. انواع مختلفی از ارتباط اجتماعی وجود دارد:

  • روابط صمیمی می تواند روابطی را که در آن فرد می تواند نگرانی ها و آرزوهای عمیق خود را با فردی درمیان بگذارد، خواه یک شریک عاشقانه، یا یکی از اعضای نزدیک خانواده، یا بهترین دوست، یا حتی طی برخوردهای گاه به گاه با کارمندان فروشگاه مواد غذایی یا دوستان آنلاین و غیره .
  • حمایت عاطفی، که در آن به افراد یک شانه برای گریه کردن ارائه می دهند.
  • پشتیبانی ابزاری، که در آن افراد کمک مشخصی مانند نگهداری از کودکان خود یا پختن غذا برای یک فرد بیمار، و…. را دریافت می کنند.
  • پشتیبانی اطلاعاتی، که در آن افراد اطلاعات مفیدی مانند کمک قانونی یا درمان دریافت می دارند.

تنهایی یکی دیگر از عوامل خطر برای سلامت عمومی فرد از جمله سلامت مغز است و معادل کشیدن 15 نخ سیگار در روز است. RRWG  تاکید می کند که کیفیت روابط اجتماعی به عنوان یک عامل محافظتی برای استرس عمل می کنند و به فرآیند سازگاری در هنگام بروز چالش در زندگی و همچنین به سلامت مغز کمک می کنند. آنها به این نتیجه رسیدند که ارزیابی و رسیدگی به خطر انزوا یا تنهایی یک فرد اولین گام برای کمک به کاهش یا جلوگیری از زوال شناختی او می باشد.

پزشکان باید سالانه یا پس از رویدادهای مهم زندگی (مانند مرگ یکی از عزیزان، تغییر ترتیبات زندگی)، ارزیابی را با استفاده از یک یا چند ابزار معتبر انجام دهند (مثلاً مقیاس تنهایی UCLA برای ارزیابی تنهایی، یا شاخص شبکه اجتماعی Berkman-Syme برای ارزیابی انزوای اجتماعی)

برای کسانی که با خطر بالای انزوای اجتماعی یا تنهایی شناسایی شده اند، پزشکان باید راهبردهایی را برای تقویت ارتباط و فعالیت اجتماعی آنها پیشنهاد کنند و هر چند ماه یکبار از طریق تلفن یا جلسه مجازی با آنها تماس بگیرند تا در صورت نیاز راهنمایی یا منابع اضافی برای کمک ارائه دهند.

راهبردها و پیشنهاداتی که برای این افراد می تواند مفید باشد شامل:

  • ملاقات با افراد جدید از طریق پیوستن به باشگاه ها یا سازمان ها، مانند یک باشگاه کتاب، یک تیم ورزشی محلی، یک سازمان مدنی، یا یک گروه سیاسی یا مذهبی
  • داوطلب شدن، به عنوان مثال، در پناهگاه حیوانات خانگی، کتابخانه، بیمارستان، مدرسه، یا مرکز سالمندان
  • در ارتباط ماندن با خانواده و دوستان (حتی در زمان فاصله گذاری اجتماعی) از طریق تلفن و کنفرانس ویدیویی باید تشویق شود، هرچند دسترسی محدود به موبایل/اینترنت ممکن است بر توانایی برخی افراد برای حفظ ارتباطات اجتماعی مجازی تأثیر بگذارد.
  • به بیماران توضیح دهید که همه اشکال روابط و حمایت می تواند در ایجاد حس ارتباط معنادار باشد و به عنوان یک عامل محافظتی برای سلامت مغز عمل کند. هرچه شخص بیشتر احساس حمایت و ارتباط داشته باشد، بهتر می تواند استرس را مدیریت کند و انعطاف پذیری بیشتری در برابر استرس داشته باشد.
  • سعی کنید نتایج غربالگری های تنهایی و انزوای اجتماعی را در پرونده الکترونیکی سلامت فرد ثبت کنید.

تحریک شناختی

در طول هر ویزیت برنامه ریزی شده (حداقل سالیانه) پزشکان باید از بیماران (سن بالای 45 سال) در مورد سطح تحریک یا فعالیت شناختی آنها بپرسند، که می تواند شامل یادگیری مهارت های جدید یا سایر فعالیت های تحریکی باشد که انجام می دهند.

برای افرادی که سطوح پایینی از تحریک یا فعالیت شناختی را نشان می‌دهند، پیشنهاداتی برای تحریک شناختی باید ارائه شود. هنگام ارزیابی سطوح فعالیت یا تحریک شناختی، پزشکان می‌توانند موارد زیر را مورد بررسی قرار دهند:

  • مهارت های جدید در حال یادگیری (مانند آشپزی، رقص، زبان، کاردستی)
  • چه چیزی یا چند بار می خوانند (غیر داستانی در مقابل داستانی)
  • رسانه (مستند، خبر، پادکست و…)
  • هنر (تجسمی/موسیقی/رقص)
  • انجام بازی های استراتژیک (مثلاً شطرنج یا دومینو)
  • تمرین ذهن آگاهی یا قرار گرفتن در معرض طبیعت
  • معنا و هدف در زندگی
  • دعا
  • مشارکت اجتماعی (حضوری یا مجازی)
  • روابط (عاشقانه، حیوانات خانگی و غیره)
  • ارزیابی نشخوار فکری

عوامل خطر مهم دیگر

RRWG اذعان می‌کند که بسیاری از عوامل خطر مهم قابل اصلاح مرتبط با پیشگیری از ADRD ، فراتر از شش موضوع ارائه شده در مجموعه توصیه‌های پیشنهادی است.  از جمله چربی خون، افسردگی، آسیب به سر، کاهش شنوایی، تحصیلات کمتر، سیگار کشیدن، الکل بیش از حد و آلودگی هوا. RRWG روی مجموعه ای اولیه از موضوعاتی متمرکز شد که می توانستند عملی ترین توصیه ها را برای اقدام بالینی ارائه دهند. اگرچه پژوهش های مبتی بر شواهد، در مورد استراتژی های پیاده سازی برای موضوعات دیگر هنوز در حال ظهور است و محققان باید برای بررسی آنها تلاش کنند. این کارگروه امیدوار است که تحقیقات در حال انجام، به کشف عوامل مهم دیگر در پیشگیری از زوال عقل منجر شود.

با این حال، یکی از موضوعاتی که مورد توجه قرار گرفت افسردگی بود. RRWG عنوان کرد که چگونه علائم افسردگی اغلب می تواند نشانه های زوال شناختی (مانند خستگی، تمرکز ضعیف) را تقلید کند و به ارتباط نزدیک بین افسردگی و زوال عقل اشاره کرد. اما در مورد توصیه های مدیریت برای کاهش خطر زوال عقل، گروه کاری به این نتیجه رسید که شواهد بین درمان افسردگی و کاهش خطر زوال شناختی هنوز قطعی نیست. RRWG  پزشکان را تشویق می کند که به غربالگری و درمان افسردگی طبق آخرین استانداردها ادامه دهند و افراد مبتلا را از نزدیک برای علائم زوال شناختی زیر نظر بگیرند.

منابع

Sabbagh, M. N., Perez, A., Holland, T. M., Peabody, S. R., Yaffe, K., Bruno, M., O’Brien, K., Wahid, N., Tanzi, R. E., Boustani, M., & Paulsen, R. , Primary prevention recommendations to reduce the risk of cognitive decline. Alzheimer’s & Dementia, 2022

اشتراک گذاری:
نمایش دیدگاه ها (0)

دیدگاهتان را بنویسید